KoepelKerk (voorheen Hervormde Kerk)

De KoepelKerk, voorheen de Hervormde Kerk, is een beeldbepalend gebouw voor Berlikum met een rijke historie.

Geschiedenis

In 1776 bleek de oude kruiskerk in zo'n vervallen staat, dat restauratie niet meer mogelijk was. Daarom is overgegaan tot het afbreken van de oude kerk, waarmee in 1777 werd begonnen. De bestaande kruiskerk had een zware toren met een zadeldak in de vorm van de toren van Wanswerd.

Van de afbraak bouwde men een loods die tijdelijk voor de eredienst werd gebruikt. In 1779 werd de kerk in gebruik genomen onder het bestuur van George Frederik Baron thoe Schwartenberg en Hohenlansberg en Evert Annes Nauta als kerkvoogden. De eerstgenoemde was grietman (burgemeester) van Menaldumadeel. Evert Annes Nauta was herbergier in de herberg “Het wapen van Vriesland”. Deze herberg stond op de plaats waar later het tramstation stond. Omdat de bouw van een nieuwe kerk veel werk met zich mee bracht, kregen de kerkvoogden assistentie van Sijbren van Gelder (deze was “tigchelaar” dus steenfabrikant) en Jetze Meinderts (op de steen staat Meinerts). Deze laatste was timmerman.

In de kerk bevindt zich nog een andere gedenksteen, namelijk van de bouw van de school op de plaats waar nu 't Centrum staat (naast de kerk). De eerste steen is gelegd door de zoon van de grietman, namelijk George Wolfgang Carel Duco Baron thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, oud 7 jaar.

Het orgel

In 1780, en wel op 16 juli, werd het orgel ingewijd, gebouwd door Johannes Mitterreither uit Leiden. Hij was een kundig orgelbouwer, naar men zegt van Duitse afkomst.

Door de ervaren organist van de Grote Kerk van Harlingen, Mr. Jan Feddema werd het orgel overeenkomstig het bestek volledig bevonden en Ds. Petrus Nota wijdde het orgel in. Hij had hiervoor als tekst gekozen Psalm 92 vers 2-6 waar staat: (Statenvertaling) “Het is goed dat men de Heere love, en Uwen Naam psalmzinge, o Allerhoogste. Dat men in de morgenstond Uwe goedertierenheid verkondigde, en Uw getrouwheid in de nachten, op het tiensnarig instrument en op de luit, met een voorbedacht lied op de harp. Want Gij hebt mij verblijd, Heere, met Uwe daden, ik zal juichen over de weken Uwer handen, O, Heere hoe groot zijn Uwe werken, zeer diep zijn Uwe gedachten”.

Omstreeks 1927/28 en in 1948 is het orgel opnieuw gerestaureerd. De eerste keer door de Fa.van Dam (Bakker en Timminga uit Leeuwarden) en de tweede door de Fa. Reyl uit Heerde.

De beide toenmalige predikanten nl. Ds. Hendrikus van Eyck van Heslinga en Ds. Romke Bijl hebben bij de in gebruik name beide dezelfde tekst gebruikt, als bij de eerste inwijding door Ds. Petra Nota nl. Psalm 92 vers 2-6.

De klok

De luidklok is nog afkomstig uit de oude zadeldaktoren.

Het is de kleinste, die dateert uit 1593 en is gegoten door Wilhelm Wegenwart. Het randschrift luidt: “Mensche als gi hoert des klockx geslach, Denckt op stervensdach. Wilhem Wege – wart goet mi int iaer 1593”

De grootste klok kon niet meer worden geplaatst en is verkocht naar Mannheim in Duitsland, in 1798 voor 1200 gld. Deze was gegoten in Leeuwarden in 1663 door Jurjen Balthasar.

Het randschrift luidde:“De wonder groote naeme mijn is de musyck der engelyn en de als my reakt de bengel myn soo geve ick myn geluijt daeryn”.

De preekstoel en het doophek

De versiering op de kathedervormige kuip is in Louis XVI-stijl uitgevoerd, maar de versiertrant uit de tijd daaraan voorafgaand komt naar voren in de symbolen van de vier jaargetijden met o.a landbouwgewassen en fruit. De wijze van uitbeelden van de groei van een appel op de panelen duidt daarop. De voorstelling zal zeker te maken hebben gehad met de vele “hofkers”(fruittelers), die in de 18 e en 19 e eeuw hier hun bestaan vonden. Over deze hofkers en gardeniers kunt u meer te weten komen in het Gardeniersmuseum in het dorp.De kanseldeur is versierd met een gesneden ganzenveer en boeken waarin gegrift is “Capittel Johan 17 het 17e vers en “Psalm 19 vers 8”. De leuning van de trap rust op opengewerkte balusters. De steun van de bijbellezenaar heeft de vorm van een pelikaan, die haar jongen met haar eigen bloed voedt (Christussymbool).Het snijwerk werd vervaardigd door Johann Georg Hempel.Het grote klankbord domineert de kansel. Het is versierd met trigliefen, metopen (versierde vlakken) en een siervaas. Een 19 eeuwse verlaging van het klankbord (die het geheel een wat een lomp karakter geeft) is bij de restauratie niet verwijderd vanwege de versieringen.Het doophek is opengewerkt met weer in Louis XVI-stijl gemaakt snijwerk en versierd met vazen.

 

Zoeken

Agenda

Plaats: Koepelkerk
23-04-2017 om 09:30
Plaats: Ioannis Teatertsjerke, Lautawei 5a, Wier
23-04-2017 om 15:00
Plaats: In en rond Berltsum
26-04-2017 om 17:00
Plaats: Tent op kaatsveld
26-04-2017 om 20:00
Plaats:
27-04-2017 om 09:15

Volg ons op Facebook of Twitter: