Berlikum / Kerken/ Doopsgezinde Gemeente

 

Doopsgezinde Kerk Vermaningstrjitte 3 9041 BR Berlikum

Predikant:

Ds. G.P. Laan

Telefoon 0515 413004

E-mail: g.p.laan@doopsgezind.nl

 

Koster:

U. Sijens

Telefoon 0518 461504, b.g.g. 0636 111231

E-mail: u.sijens@kpnplanet.nl

 

Voorzitter kerkenraad:

B. Posthumus

Telefoon 058 2885464

E-mail: b.posthumus@chello.nl

 

Historie

 

De Doopsgezinde gemeente van Berlikum is ver voor 1550 gesticht (Blaupot ten Cate). Zo was Mathys van Berlikum in 1538 op een doperse bijeenkomst aanwezig in het Duitse Bocholt.
De eerste Doopsgezinden, ook hier in Friesland werden streng vervolgd, meer dan tweeduizend mensen moesten hun nieuwe geloof met de dood bekopen. In de provincie Friesland, 49 onder wie Sicke Frericks (Tieleman van Bragt, De Martelaren Spiegel).
Tijdens de tachtigjarige oorlog, 1568-1648 werd Antwerpen door de Spanjaarden heroverd. Vele Doopsgezinden uit het huidige België vluchten naar het noorden. Ook moeten een aantal Vlaamse Doopsgezinden een thuis hebben gevonden in Berlikum. De Doopsgezinde gemeente van Berlikum is in bezit van een Biestkens Bijbel uit 1610. Ooit behoorde deze Bijbel, van voor de Dortse Synode toe aan Jilles Jantz Hellebuyk, “asielzoeker” uit Vlaanderen.
Als Christenen van de daad stond de diaconie ook bij de Doopsgezinden in Berlikum hoog in het vaandel. Behoeftige Doopsgezinde geloofsgenoten, maar ook anderen kregen materiele steun.
In de 17e en 18e eeuw werd druk gecollecteerd voor buitenlandse Broeders en Zusters in nood. Buitenlandse Noden financierde met deze gelden de overtocht van veel Zwitserse Doopsgezinden naar Amerika.
Door sober te leven en te kleden, vandaag de dag nog steeds zichtbaar bij Old Order Mennonites en Amish in de Verenigde Staten en Canada,
en het verbod om staatstaken uit te mogen voeren, werden veel Doopsgezinde koopmans families rijk. Wanneer in 1753 het verbod werd opgeheven dat rijke Doopsgezinden hun gemeenten mochten legateren, schonken rijke gemeenten arme plattelandsgemeenten, zoals die van Berlikum. Het aantal gemeenteleden (doopleden) en kinderen niet meegerekend heeft tot 1850 nooit meer bedragen dan zestig en daalde in 1838 tot 12 lidmaten.

 

 

Ondanks het kleine ledenaantal en tegen de verdrukking in werd besloten tot de bouw van een nieuwe Vermaning aan de Vermaningsstrjitte (1841) . Dit met financiële steun van de FDS (Friese Doopsgezinde Sociëteit) en
de ADS (Algemene Doopsgezinde Sociëteit) in Amsterdam en inspanningen van de eigen predikant S. van der Goot.
In 1873 werd er naast de Vermaning een pastorie gebouwd. Ds. Molenaar uit Workum werd de eerste predikant in de nieuwe pastorie.
1873 werd ook op andere wijze een hoogtepunt. Acht doopleden waaronder zes broers Kuperus werden lid van de kerk. Van het echtpaar Schiphof-Kuperus kreeg de kerk een zilveren doopbekken en vier avondmaal bekers.
Het combineren van de Doopsgezinde gemeente Berlikum met die van St Annaparochie werd een mislukking.
Rechtzinnige Doopsgezinden hielden vast aan een voorzanger in de kerk.
De nieuwe tijd was niet tegen te houden er kwam een harmonium. In 1916 werd een van Dam orgel aangeschaft. Voor het eerst komt er ook een vrouw in de kerkenraad, H. Klasing-Schonegevel. Het salaris van ds. Luurdo Reinders werd opgetrokken. Luurdo Reinders zou 40 jaar lang predikant zijn van de Doopsgezinde gemeente Berlikum.
Gedurende de tweede wereldoorlog groeide het leden tal van de Doopsgezinde gemeente. Na de oorlog werd een aantal Russische Doopsgezinden in Doopsgezinde gezinnen opgevangen. Zij vertrokken  naar Paragguay om daar in de Chaco een nieuw bestaan op te bouwen.
Zusterkringen wekten groente en fruit in voor de zwakken in de grote steden.
Vanaf de eindjaren zestig en jaren zeventig van de vorige eeuw neemt het aantal lidmaten langzaam maar zeker af.
 Berlikum verliest haar landbouwveiling. Het aantal tuinders neemt drastisch af. Jonge Berlikummers moeten elders trachten werk te vinden.
De kerk verliest tal van functies aan instanties en overheidsfuncties.
Het ledenbestand verouderde.
Het onderhoud van de Vermaning laat te wensen over. Een predikant kan nog maar voor een dag in de week benoemd worden. Samenwerking met de doopsgezinde kerk van St Annaparochie biedt enige soelaas.

 

In 2006 bestond de Vermaning 165 jaar.
De handdoek werd door de kerkenraad in de ring gegooid. Een rapport werd geschreven met als titel LEVENDE STENEN. Geïnspireerd op de tekst uit 1 Petrus 2: …en laat u ook zelf als levende stenen gebruiken voor de bouw van een geestelijke tempel (een toekomst visie op Doopsgezind zijn en blijven in Noordwest Friesland.
Met deskundige hulp werd een groot aantal brieven geschreven. Een groot subsidie bedrag is binnengehaald. De monumentale vermaning wordt gerestaureerd.
De voormalige kosterswoning is in gebruik bij Oudheidskamer ‘de Grusert’ en is binnenskamers opgeknapt. Met behulp van financiële middelen van de Mennonites is ook de zaal achter de kerk grondig opgeknapt. Regelmatig komt hier de Bijbel- en zusterkring bijeen. Een mannenkoor oefent er en zo ook ongeren koor ’Berlissimo’.  Woensdagmiddag wordt de zaal gebruikt voor 'zondagschool' activiteiten.