Geschiedenis van Berltsum

De naam van het mooie dorp Berltsum is afgeleid van Berlingaheem en is ontstaan uit 2 terpen die vlak bij elkaar lagen. Hieruit is het huidige Berltsum ontstaan. Er zijn, niet bewezen overigens, historische aanwijzingen in de geschiedenis dat Berltsum ooit stadse kenmerken had. Sommigen beweren zelfs dat Berltsum stadsrechten had. Daarmee zou het de twaalfde Friese stad zijn. 

Vandaar dat de Berltsumers de toeristische site en bebording de 12e stad hebben genoemd. Toeristen en recreanten kunnen op deze site veel informatie vinden over hoe en wat er in Berltsum te doen is. Berltsum heeft op dit moment rond de 2500 inwoners.

Historische bezienswaardigheden Berltsum:
In het dorp zelf staat de monumentale koepelkerk uit 1779.
Wanneer u een bezoek brengt aan de Buorren, het centrum van Berltsum, wordt u door de oude geveltjes, het knusse straatje en de oude panden herinnerd aan het bedrijvige rijke handelsverleden.
In de oudheidskamer "De Grusert" kunt u veel feiten en wetenswaardigheden over de historie van Berltsum vinden. U moet een afspraak maken om u te laten informeren, u zult met veel enthousiasme ontvangen worden. 
Openingstijden Documentatiecentrum en Historisch archief: elke donderdag van 19.00-21.00 uur. Adres: Vermaningstrjitte 3, 9041BR Berltsum.

Historische bezienswaardigheden Wier:
De eerste bewoners van Wier waren boeren en vissers. Dat blijkt uit de geschiedenis. Via de Wiedster Zijl konden de vissers gemakkelijk de Middelsee bereiken. Monniken uit de omgeving van Wier werkten rond 1000 aan de dijken. Dijken tussen Leeuwarden en Wier. Ook Wier had stinsen. De Lauta Stins heeft waarschijnlijk aan de Loutere gestaan. Bij Schelte Lauta konden de boeren stukjes land pachten. Lauta was de grietman. Er wonen nu ongeveer 200 mensen in Wier. De kerk in het dorp heeft een bijzonder astronomisch uurwerk. Dit is gemaakt door een onderduiker uit de Tweede Wereldoorlog. Hij deed dit uit dank voor de opvang die hij had gekregen. De kerk wordt op dit moment voor vele culturele activiteiten gebruikt.

Glastuinbouw:
Tussen Berltsum en Bitgum ligt een groot gebied met glastuinbouw. Toevallig is dit niet. Al sinds de 16e eeuw is Berltsum een belangrijke speler op het gebied van tuinbouw. Dit kwam door de zeer geschikte gronden. Maar ook door de goede aan- en afvoer over water. In de 18e eeuw waren er veel boomgaarden in Berltsum. Later kwam er een veiling en werd glastuinbouw steeds belangrijker.

Berltsum op de kaart langs de vaart:
De watersporter kan op 3 plaatsen in Berltsum aanleggen: in het dorp aan de Tichelersdyk en bij de ijsbaan achter de Buorren. Voor de watersporter die van rust houdt is er een mogelijkheid om aan te leggen buiten het dorp bij de bietenopslag aan de Gernierswei. De borden langs de vaart en de informatieborden langs de weg vertellen u waar wat is in Berltsum d.m.v. een plattegrond en pictogrammen. Bij de bedrijven met pictogrammen liggen informatiefolders voor de toerist.

Cultuur historische fietspaden:
Op de site www.de12estad.nl  kunt u uitgebreide informatie over wandelen en fietsen vinden rondom Berltsum. Tevens vindt u hier informatie over de bedrijven in Berltsum die voor o.a. de toerist van belang zijn.
De cultuur historische fietstocht van Menameradiel doet ook Berltsum aan. De route wordt aangegeven door borden met antieke fietsen. Tevens loopt het fietsknopennetwerk door Berltsum, aangegeven door borden met genummerde knooppunten.

Cultuurhistorische Wandelroute:
De route leidt u door het dorp Berltsum langs grote cultuurhistorische waarden. Ook zonder enige historische kennis kunt u genieten van deze wandeltocht die langs de prachtige plekjes in het dorp loopt. De gehele wandelroute staat duidelijk beschreven in een boekje, welke voor € 3, = te verkrijgen is, o.a. is de Markthal, de Spar en Bakker Wijnsma.

Hemmemapark:
In alle seizoenen van het jaar bent u van harte welkom in het Hemmemapark te Berltsum. De ingangen van het park kunt u vinden aan de Wiersterdyk, aan het einde van de Bildtdyk en u kunt het park binnenkomen vanuit de Singel. Het zuidelijk deel van het park ligt op en rondom het historische terrein van Hemmemastate. Hier kunt u nog zien en ervaren hoe de terreininrichting van een stateterrein uit de middeleeuwen er uit zag. De state is helaas omstreeks 1750 afgebroken.

Speeltuinen:
Zowel in Wier als in Berltsum is voor de kinderen een prachtige speeltuin. Een mooie gelegenheid om uw uitstapje met kinderen te combineren met een speelse activiteit.